Co wiesz o pszczelej rodzinie - sprawdź swoją wiedzę - Koneser Miodu

Pszczoły miodne zostały udomowione tysiące lat temu i są obecnie hodowane w każdym zakątku świata. W Polsce istnieją ślady bartnictwa sprzed 2 tysięcy lat. Nikt nie ma też obecnie wątpliwości, że pszczoły są niezbędne, aby na Ziemi mogło istnieć życie. To właśnie one, wraz z innymi zapylaczami, sprawiają, że rośliny mogą kwitnąć i wydawać owoce. 3/4 roślin kwiatowych na świecie i ok. 35% światowych upraw spożywczych zależy właśnie od zapylaczy(1). W samej tylko Europie od zapylania uzależnione jest ponad 4000 odmian warzyw(2). No i oczywiście bez pszczół nie byłoby pysznego miodu! Jednak, aby miód mógł powstać, pszczoły muszą mieć dostęp do tzw. roślin miododajnych (czytaj więcej: Najpopularniejsze rośliny miododajne). Owady te żywią się pyłkiem, nektarem oraz spadzią, ale tylko z dwóch ostatnich powstaje miód. Roślinami miododajnymi są zarówno te o pięknych, dostarczających nektaru kwiatach, w tym m.in. kasztanowce, jabłonie (źródło np. hiszpańskiego miodu Apicola) czy cytryny, jak i te dostarczające spadzi, z której wytwarzany jest np. włoski miód spadziowy Solmielato. Miododajne są także – popularna w naszej szerokości geograficznej gryka, aromatyczne zioła, jak oregano, krzewy (np. eukaliptus) oraz rośliny strączkowe, jak siekiernica. Co ciekawe, pszczoły przez całe życie są wierne jednemu rodzajowi pożytku. Dlatego, aby powstał np. miód wielokwiatowy, trzeba zmieszać ze sobą kilka gatunków miodów. Pszczoły żyją w rojach, z których każdy może mieć nawet 50 tys. osobników i dla wszystkich musi wystarczyć pokarmu. Dlatego też w ulu nie może panować anarchia, a każda pszczoła ma swoją ściśle określoną rolę.

Jaki ustrój polityczny panuje w ulu?

Pszczoły to bardzo dobrze zorganizowana społeczność. System jej działania i panujących rządów nie zmienia się od tysiącleci. Na czele pszczelej rodziny stoi królowa, zwana matką. Odgrywa ona ogromną rolę, ponieważ – jak sama nazwa wskazuje, jest matką owadów z danego ula. Dziennie pszczela królowa może składać nawet 1500 jaj. Jak na królową przystało, ma ona swoją świtę złożoną z kilkunastu robotnic i nie musi pracować. Królowa ma też specjalne warunki do rozwoju, tzw. matecznik rojowy, który jest obszerniejszy, i do którego dostarcza się więcej pożywienia. Jeśli królowa matka z jakichś powodów zginie, pszczoły – w akcie zbiorowej decyzji, której źródła my, ludzie nie rozumiemy, powołują nową. Wiemy tylko, że nowa królowa pszczół rodzi się z nowego jajeczka, a więc nie mamy tu do czynienia z „mianowaniem” dorosłego osobnika. To właśnie pojawienie się tzw. matecznika ratunkowego jest sygnałem dla pszczelarzy, że poprzednia królowa zginęła. Nie zawsze jednak do zmiany królowej konieczne są tak dramatyczne okoliczności. Jak wszystkie formy życia, także pszczoły się starzeją. Dlatego, gdy królowa osiąga wiek, gdy jej wartość rozrodcza znacznie spada, powstaje tzw. matecznik z cichej wymiany. Panująca królowa jest do niego doprowadzana w celu złożenia jaj, a następnie trzymana od nich z daleka, ponieważ jak każda upadająca władczyni może chcieć, nawet resztkami sił, zachować swoje rządy.

Rola poszczególnych grup pszczelej rodzinie

Znamy już rolę królowej w ulu, jednak rodzina pszczela to dziesiątki tysięcy owadów, wśród których każdy owad ma swoje określone zadanie. Wszystko zależy od tego, do jakiej grupy społecznej należy. Skoro jest matka, są też i ojcowie. To tzw. trutnie. Zwykle jest ich kilka tysięcy i pojawiają się wiosną. Jedynym zadaniem trutni jest udział w rozmnażaniu, w czasie tzw. lotu godowego królowej. Po jego wykonaniu trutnie giną. Jeśli dany osobnik nie brał udziału w zapłodnieniu królowej, może przebywać w ulu do jesieni, po czym jest z niego wyganiany i ginie. Najliczniejszą grupą w pszczelej rodzinie są pszczoły robotnice, z których każda ma ściśle określoną rolę. Młoda pszczółka ma za zadanie zadbać o siebie i swoją komórkę, z której wyszła oraz o komórki sąsiednie. Następnie, w kolejnych dniach życia, zaczyna wytwarzać mleczko, którym karmi larwy. Kolejnym etapem rozwoju (ok. 7-14 dnia życia) jest odbieranie pokarmu przyniesionego przez starsze pszczoły zbieraczki. Pszczoły powyżej 14 dnia życia budują plastry, a następnie bronią gniazda. Ostatnią fazą rozwoju robotnic są tzw. pszczoły zbieraczki, które rozpoczynają pracę ok. 21 dnia życia. To one odpowiadają za dostarczanie pokarmu do ula. Wybrany pokarm zasysają specjalną trąbką o długości ok. 6 mm i gromadzą w specjalnym wolu, gdzie rozpoczyna się proces powstawania miodu.

Jak długo żyje pszczela rodzina?

Jak widać, życie pszczół wypełnione jest pracą od pierwszego dnia życia. Dlatego pszczoły, mimo że dość krótko, to żyją bardzo intensywnie. Długość życia pszczół robotnic zależy od pory roku, w jakiej się pojawiły na świecie. Te, które narodziły się wiosną i latem, żyją ok. 40 dni. Nieco więcej szczęścia mają te pojawiające się jesienią – ich długość życia to ok. 6 – 9 miesięcy. Najdłużej natomiast żyje pszczela królowa, która może dożyć nawet 5 i więcej lat. Z kolei trutnie, które nie brały udziału w locie godowym królowej (i w związku z tym, nie zginęły tuż po nim) żyją ok. 3 miesięcy, a śmierć zwykle ponoszą w wyniku wyrzucenia z ula, gdy nastaną jesienne chłody. 

Pszczelim rodzinom zawdzięczamy wiele. Bez pszczół nie mielibyśmy na naszych stołach nie tylko ukochanego miodu, ale też m.in. jabłek, czereśni, dyń, ogórków, cukinii, migdałów czy słonecznika, a nawet filiżanki ulubionej kawy! Dlatego warto chronić naszych małych przyjaciół i wspierać wszelkie inicjatywy, które mają na celę ochronę tego bezcennego gatunku.

(1)https://www.nrcs.usda.gov/wps/portal/nrcs/main/national/plantsanimals/pollinate/

(2)The Business of Bees: An Integrated Approach to Bee Decline and Corporate Responsibility, Jill Atkins; Barry Atkins, 2016

Komentarze (0)

Brak komentarzy w tym momencie.

Nowy komentarz

Produkt dodany do ulubionych

W celu poprawienia jakości usług korzystamy z plików cookies. Pozostając na stronie, wyrażasz zgodę na wykorzystanie tej technologii.