Rojenie się pszczół - przyczyny i skutki - Koneser Miodu

Pszczoły to najbardziej pożyteczne zwierzęta na Ziemi. Dzięki nim na naszej planecie kwitną i owocują rośliny, a my i zwierzęta mamy pożywienie. W samej tylko Europie od zapylania uzależnione jest ponad 4000 odmian warzyw(1). Pokarmem dla pszczół są pochodzące z roślin, tzw. pożytki (pyłek, spadź, nektar). W celu pozyskania miodu pszczoły hoduje się w miejscach, gdzie jest wystarczająca ilość dostarczających spadzi lub nektaru roślin miododajnych (czytaj więcej: Najpopularniejsze rośliny miododajne). Ponieważ owady przebywają na określonym ternie, powstałe z ich pracy miody zawierają składniki charakterystyczne głównie dla rosnących w danym regionie roślin. Dzięki temu każdy miód ma swoje specyficzne właściwości. Na przykład miód z włoskiej siekiernicy wspiera pracę nerek, podobnie jak miód z kwiatów jabłoni. Z kolei miód z kwiatów kasztanowca (np. grecki czy hiszpański) pomaga walczyć z bakteriami E. coli(2), a aromat miodu cytrynowego (np. ze słonecznej Hiszpanii lub Włoch) może działać relaksacyjnie i pomóc w kłopotach ze snem. Na uwagę zasługują też miody wielokwiatowe, które są wyjątkowo bogate w składniki bioaktywne pochodzące z różnych gatunków roślin występujących w danym miejscu świata, np. Meksyku, Irlandii czy portugalskich Azorach. Miody spadziowe (np. bułgarski czy grecki) również mają swoje specyficzne właściwości. Na przykład występujące w nich oligosacharydy wykazują aktywność prebiotyczną(3), wspierając nasz układ pokarmowy. Żeby jednak człowiek mógł skorzystać ze wszystkich dobrodziejstw miodu, pszczoły powinny mieszkać w ulu. Wtedy pszczelarz może wybierać słodki przysmak w kontrolowany i bezpieczny dla owadów sposób. Dlatego też niepożądane jest tzw. rojenie się pszczół poza ulem.

Dlaczego pszczoły się roją?

Rojenie się jest to naturalny sposób rozmnażania się pszczół, połączony z zajmowaniem przez nie nowych siedlisk. W czasie rojenia robotnice i królowa matka opuszczają rodzinę pszczelą (czytaj więcej: Co wiesz o pszczelej rodzinie?). Królowa zostaje otoczona przez rój robotnic, który po znalezieniu odpowiedniego miejsca (np. dziupli) przez pszczoły zwiadowczynie, przenosi się we wskazany przez nie punkt i rozpoczyna budowę plastrów. Żeby pszczela rodzina powstała musi pojawić się w nowym gnieździe czerw. Z jednej pszczelej rodziny może powstać kilka rojów. Pierwszy, zwany pierwakiem jest liczny, a jego królowa matka starsza. Kolejne roje są mniejsza, a ich matki młodsze. Przyczyną rojenia pszczół poza ul może być np. zbyt duża ciasnota w ulu, gdy pszczół jest więcej niż miejsca dla nich. Wpływ na to może mieć np. załamanie pogody, gdy rodzą się nowe pszczoły, a starsze – z powodu niesprzyjających warunków, nie wylatują z ula, by pracować i stopniowo, w naturalny sposób, wymierać. Rojenie może być też efektem przerwy w tzw. taśmie pożytkowej. Taśma pożytkowa to po prostu rośliny będące źródłem pszczelego pokarmu, których różny czas kwitnienia zapewnia pszczołom pożywienie bez zbędnych przerw. I wreszcie, rojenie może mieć również podłoże genetyczne.

Jakie skutki niesie rojenie pszczół?

Naturalne rojenie się pszczół jest procesem bardzo niepożądanym przez pszczelarzy, ponieważ naraża ich na spore straty. Zgodnie bowiem z art. 128 kodeksu cywilnego rój pszczół staje się niczyim, jeżeli właściciel nie odszukał go przed upływem trzech dni od dnia wyrojenia. W celu uniknięcia strat właścicielowi wolno w pościgu za rojem wejść na cudzy grunt, powinien jednak naprawić wynikłą stąd szkodę. Jeżeli rój osiadł w cudzym ulu niezajętym, właściciel może domagać się wydania roju za zwrotem kosztów. Gorzej jednak, jeśli rój osiadł w cudzym ulu już zajętym. Wtedy rój pszczół staje się on własnością tego, czyją własnością był rój, który się w ulu znajdował, a dotychczasowemu właścicielowi nie przysługuje w tym wypadku roszczenie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia. Jak zatem widać utrata roju to zarówno utrata samych pszczół, jak i zysków pochodzących ze sprzedaży miodu, który by one wyprodukowały.

Jak zapobiegać rojeniu się pszczół?

Ponieważ rojenie się pszczół poza macierzystą pasieką oznacza straty, pszczelarze podejmują wiele działań, by temu zapobiec. Najczęściej izoluje się młode matki, a także usuwa mateczniki i wymienia matki starsze, by zrobić miejsce nowym. Ważne jest też dopasowanie pojemności ula do wielkości i siły pszczelej rodziny. Wiosną, gdy na dworze jest jeszcze chłodno, nie powinno się dawać w nim zbyt wiele przestrzeni. Jeśli jednak na dworze pogoda sprzyja, a owadów w ulu jest coraz więcej, potrzebują one także więcej przestrzeni. Należy wtedy dodawać kolejne ramki, aby pszczoły miały zajęcie. Dla zapobiegania rojeniu pszczół znaczenie ma też prawidłowa wentylacja pszczelego domu. I wreszcie, kwestia bardzo ważna, a mianowicie wystarczająca ilość pożywienia. Rój pszczół to nawet 50 tys. osobników i dla wszystkich musi wystarczyć pokarmu. Dlatego koniecznie trzeba zadbać o stały dopływ pożytków, ponieważ głodne pszczoły mogą wyroić się z ula. Kiedy jednak nastrój rojowy staje się faktem, istnieje kilka sposób, by nie dopuścić do wyrojenia się pszczół poza pasiekę. Można np. wykonać tzw. odkłady, czyli utworzyć rodziny poprzez przeniesienie ich do ula odkładowego z ula produkcyjnego i dodać do nich matecznik z nową pszczelą matką. Podobną metodą działania są tzw. pakiety, gdy cześć pszczół przenosi się od danej rodziny, jednak wszystkie plastry pozostają w poprzednim miejscu. Z klei sposobem na łapanie roju pszczół, który uciekł z ula i zmuszenie go do powrotu jest np. polewanie wodą, aby pszczoły stwierdziły, że pogoda jest niesprzyjająca i wróciły. Polanie wodą zacieśnia też rój, co ułatwia jego złapanie. W czasie pracy z rojem najważniejsze jest zidentyfikowanie matki. Jeśli uda się ją złapać i odizolować, pszczoły pójdą za królową i będą próbowały się do niej dostać. 

Pszczoły to owady, bez których nie byłoby życia na ziemi. Dla pszczelarzy stanowią one także źródło zysku, dlatego dbanie o ich dobrostan jest bardzo ważne. Dzięki troskliwej opiece i odpowiedzialnemu postępowaniu pszczelarz zapobiega rojeniu pszczół poza ulem, a nam dostarcza pyszny, wartościowy produkt.

(1)The Business of Bees: An Integrated Approach to Bee Decline and Corporate Responsibility, Jill Atkins; Barry Atkins, 2016

(2)https://pubs.rsc.org/en/content/articlelanding/2013/fo/c3fo60221d/unauth#!divAbstract

(3)https://www.researchgate.net/publication/304011789_Honey_as_Nutrient_and_Functional_Food

Komentarze (0)

Brak komentarzy w tym momencie.

Nowy komentarz

Produkt dodany do ulubionych

W celu poprawienia jakości usług korzystamy z plików cookies. Pozostając na stronie, wyrażasz zgodę na wykorzystanie tej technologii.