Wosk pszczeli i jego właściwości - Koneser Miodu

Produkty wytwarzane przez pszczoły, takie jak pyłek, mleczko, propolis (czytaj więcej: Propolis - właściwości i zastosowanie) czy wosk znajdują zastosowanie w wielu gałęziach przemysłu: farmaceutycznym, spożywczym i kosmetycznym. Oczywiście najbardziej znanym produktem pszczelim jest miód, który nazywamy nawet „naturalnym antybiotykiem”, ponieważ walczy skutecznie z drobnoustrojami, działa przeciwzapalnie i przeciwgrzybiczo. Właściwości te wynikają zarówno z procesu powstawania miodu, jak i zawartych w nim składników pochodzących z roślin. Na przykład miód z kwiatów oregano (jak grecki Eulogia) powstaje z rośliny działającej skutecznie m.in. przeciwko patogennym mikroorganizmom, takim jak Salmonella typhimurium czy Escherichia coli. (1). Miód z ogórecznika (np. La Querce) pochodzi z kolei z rośliny szeroko stosowanej w kosmetyce, a miody z kwiatów tymianku np. HillTop, Euzoea lub Eulogia, przyspieszają gojenie się ran(2).

Wosk pszczeli jest to wydzielina ze znajdujących się w odwłoku pszczół robotnic gruczołów woskowych, która służy im do budowania plastrów w ulu. W celu wytworzenia wosku pszczoły łączą się odnóżami w długie łańcuchy, co sprawia, że temperatura odwłoka podnosi się i pszczoła może wytworzyć wosk. Głównymi surowcami do produkcji wosku pszczelego są węglowodany, czyli cukry miodowe, fruktoza, glukoza i sacharoza(2). W temperaturze pokojowej wosk ma postać stałą, a topi się w przedziale od 60 do 70 st. C. Kolor świeżo wyprodukowanego wosku pszczelego jest biały, później zmienia się na żółty. Niezhydrolizowany (hydroliza to rozkład substancji chemicznych pod wpływem wody) wosk pszczeli składa się w około 71% z estrów, 15% z węglowodorów, 8% z wolnych kwasów tłuszczowych i 6% z innych składników(3). Jego skład różni się nieco w zależności od regionu, w którym został wyprodukowany.

Jak pozyskuje się wosk pszczeli?

Obecnie istnieją dwie metody pozyskiwania wosku pszczelego: topienie i ekstrakcja chemiczna. Topienie wosku jest metodą najczęściej stosowaną. Wosk może być topiony we wrzącej wodzie, parą, energią elektryczną lub słoneczną. Możliwa jest także chemiczna ekstrakcja rozpuszczalnikami, ale metodę tę stosuje się tylko w laboratoriach, gdzie potrzebna jest produkcja wosku na małą skalę. Wadą tej metody jest to, że wszystkie organiczne zanieczyszczenia woskowe są również rozpuszczane, co sprawia, że jakość wosku może ulec pogorszeniu. Do celów przemysłowych wosk pszczeli jest oczyszczany przez filtrację i wirowanie. Do oczyszczenia stopionego wosku przy produkcji na małą skalę odpowiednie są zbiorniki na wodę ze stali szlachetnej. Wosk powinien w nich dłużej pozostać w kąpieli wodnej w temperaturze 75-80 st. C. Ponieważ jest on lżejszy od wody, pozostanie na powierzchni, a brud opadnie na dno. Bloki wosku przechowywane są w ciemnym i chłodnym miejscu

Do czego używany jest wosk pszczeli?

W przeszłości wosk pszczeli był szczególnie ceniony w produkcji świec, ponieważ ma on wyższą temperaturę topnienia niż wiele innych wosków. Świece z wosku pszczelego były zwykle drogie, używano ich m.in. w kościołach. Wosk pszczeli był również stosowany do tworzenia modeli i odlewów, np. rzeźb. Obecnie wosk pszczeli znajduje coraz więcej nietypowych zastosowań. Jest używany m.in. jako smar w zbrojeniu i innych gałęziach przemysłu, a właściwości dielektryczne (izolacyjne) wosku sprawiły, że znalazł też zastosowanie w elektrotechnice. Z wosku pszczelego powstają również np. impregnaty do mebli i skór, pasty do podłóg, nabłyszczacze. Jest on również składnikiem kredek i klejów. Ciekawe zastosowanie dla wosku pszczelego znalazł przemysł spożywczy, który używa go do produkcji folii, jakimi owija się np. sery, nabłyszczania owoców czy konserwowania produktów spożywczych. Znanym zastosowaniem wosku pszczelego jest również jego wykorzystywanie w przemysłach kosmetycznym i farmaceutycznym, które wykorzystują głównie jego właściwości prozdrowotne

Właściwości zdrowotne wosku pszczelego

Właściwości wosku pszczelego docenił przemysł kosmetyczny, a to dlatego, że zawiera on m.in. alkohole i kwasy tłuszczowe. Są to składniki o działaniu natłuszczającym i ochronnym. Wśród składników wosku jest m.in. kwas palmitynowy, który tworzy na skórze film chroniący naskórek przed utratą wody oraz działaniem szkodliwych czynników. Dzięki temu skóra jest lepiej nawodniona i gładsza. W wosku pszczelim znaleźć można też karotenoidy – są to substancje o działaniu antyoksydacyjnym, czyli zapobiegającym m.in. przedwczesnemu starzeniu się skóry. Wosk pszczeli dodaje się więc do kremów, balsamów, ale też do cieni do powiek i podkładów czy plastrów do depilacji. Skład wosku pszczelego sprawia, że ma on również właściwości przeciwdrobnoustrojowe, co oczywiście zainteresowało przemysł farmaceutyczny oraz dermatologię. Do celów leczniczych wykorzystywany jest wyłącznie wosk pszczeli wysokiej jakości, czyli tzw. wosk żółty. Wśród składników wosku znajduje się m.in. działający bakteriobójczo skwalen, czyli węglowodór wielonienasycony, który jest składnikiem płaszcza lipidowego skóry, a wspomniane karetonoidy pomagają nie tylko opóźnić starzenie, ale też wspomagają leczenie niektórych chorób skóry. Ze względu na swoje właściwości prozdrowotne wosk pszczeli stosowany jest zatem m.in. w kosmetykach dla cery trądzikowej, maściach na łuszczycę, rumień i łupież, maściach i opatrunkach na oparzenia i rany.

Wosk pszczeli to produkt, który od dawna ma szerokie zastosowanie w gospodarce. Już wieki temu wytwarzano z niego kosztowne świece, a z czasem kolejne gałęzie przemysłu znalazły dla niego coraz ciekawsze zastosowania. Podobnie dzieje się w produkcji miodów – badania potwierdzają coraz więcej ich prozdrowotnych właściwości, a nowe metody produkcji sprawiają, że możemy się cieszyć m.in. miodami kremowanymi z naturalnymi dodatkami wzbogacającymi smak miodu, np. tymiankiem i pigwą, miętą, wanilią, czarną porzeczką, truskawką czy rokitnikiem. Jak zatem widać, pomimo że pszczoły i ich produkty są obecne na Ziemi od milionów lat, człowiek wciąż odkrywa kolejne możliwości ich wykorzystania.

Komentarze (0)

Brak komentarzy w tym momencie.

Nowy komentarz

Produkt dodany do ulubionych

W celu poprawienia jakości usług korzystamy z plików cookies. Pozostając na stronie, wyrażasz zgodę na wykorzystanie tej technologii.